පසුගිය ඉරිදා නිවාඩු දිනයේ පාණදූර වෙරළ තීරයේ දිය නෑමට ගිය කුඩා ළමුන් 4 දෙනෙකු ඇතුළුව පුද්ගලයින් 10 දෙනෙකු හදිසියේම රෝහල්ගත කිරීමට සිදු වුණා. ඊට හේතුව වූයේ මුහුදේ දිය නාමින් සිටියදී උන්ගේ සිරුරේ ගෑවුණු ජෙලිෆිෂ් (Jellyfish) හෙවත් ජෙලි මසුන්ගේ විෂ ශරීරගත වීමයි.
පාණදූර වෙරළ තීරයට කුඩා ප්රමාණයේ ජෙලිෆිෂ් මසුන් 300 කට ආසන්න ප්රමාණයක් ගොඩගසා තිබූ අතර, ඔවුන් සමඟ ගැටීමෙන් මෙම පිරිස තුවාල ලබා පාණදූර මූලික රෝහලට ඇතුළත් කෙරුණා. රෝහල් ආරංචි මාර්ග සඳහන් කළේ ප්රතිකාර ලැබීමෙන් පසු ඔවුන් මේ වන විට පිටව ගොස් ඇති බවයි.
කෙසේ වෙතත්, මේ වන විට පාණදූර වෙරළ තීරයේ දිය නෑමෙන් වළකින ලෙස බලධාරීන් මහජනතාවගෙන් දැඩි ලෙස ඉල්ලා සිටිනවා.
ජෙලිෆිෂ් කියන්නේ කවුද? උන් ඇඟේ ගෑවුණාම මොකද වෙන්නේ?
ජෙලිෆිෂ් යනු සාගරයේ වෙසෙන විනිවිද පෙනෙන, ජෙලි වැනි සිරුරක් සහ දිගු සූත්රිකා (Tentacles) සහිත සත්ත්ව විශේෂයකි. මොවුන්ගේ සූත්රිකා තුළ "නෙමටොසිස්ට්" (Nematocysts) ලෙස හඳුන්වන දහස් ගණනක් වූ අන්වීක්ෂීය විෂ සෛල පිහිටා ඇත.
මිනිස් සිරුර ජෙලිෆිෂ්ගේ සූත්රිකාවක ගැටුණු වහාම මෙම විෂ සෛල සක්රීය වී, ස්වයංක්රීයවම සම තුළට විෂ විදිනු ලබයි.
ජෙලිෆිෂ් විෂ වූ විට ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ:
- තද දැවිල්ල සහ අධික වේදනාව: විෂ ශරීරගත වූ ස්ථානය ගින්දරින් පිච්චෙනවා වැනි දැඩි දැවිල්ලක් හටගනී.
- සම රතු වීම සහ පපොළ දැමීම: විස ගෑවුණු ස්ථානය රතු වී, ඉදිමී, පාරවල් මෙන් සම මත තැළීම් සලකුණු මතු වේ.
- කහපිට දමමින් බිබිලි දැමීම සහ කැසීම.
- දරුණු ආසාත්මිකතා (Severe Allergic Reactions): ඇතැම් අයට හෝ වස විස අධික ජෙලිෆිෂ් විශේෂ ගැටුණහොත් වමනය, ක්ලන්තය, පපුවේ කැක්කුම, ශ්වසන අපහසුතා හෝ හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම වැනි භයානක තත්ත්වයන් ඇතිවිය හැක.
ජෙලිෆිෂ් කෙනෙක් ඇඟේ ගෑවුණොත් වහාම කළ යුතු ප්රථමාධාර:
- වහාම දියෙන් ගොඩවන්න: තවත් විෂ ශරීරගත වීම වැළැක්වීමට සහ ක්ලන්තය වැනි තත්ත්වයකදී ගිලී යාම වැළැක්වීමට වහාම මුහුදෙන් ගොඩට එන්න.
- කරදියෙන් (මුහුදු වතුරෙන්) සෝදන්න: විෂ ගෑවුණු ස්ථානය සේදීමට කරදිය පමණක් භාවිත කරන්න.
- විනාකිරි (Vinegar) භාවිත කරන්න: විනාකිරි තිබේ නම්, විෂ ගෑවුණු ස්ථානයට විනාකිරි වත් කරන්න. එමගින් තවමත් පිපිරී නැති විෂ සෛල අක්රීය කරයි.
- සූත්රිකා ඉවත් කරන්න: සම මත ඉතිරි වී ඇති ජෙලිෆිෂ් කොටස් ඇත්නම්, අතින් නොඅල්ලා කරාබුවකින් (Tweezers) හෝ කඩදාසියක්/අත්වැසුම් භාවිතයෙන් ඉවත් කරන්න.
- උණුසුම් වතුර තැවීම: දරාගත හැකි තරමේ උණුසුම් වතුරෙන් (40°C - 45°C පමණ) විෂ වූ ස්ථානය විනාඩි 20-30ක් තැවීමෙන් වේදනාව සහ විෂ ස්වභාවය අඩු කරගත හැක.
- වහාම රෝහලකට යන්න: ප්රථමාධාර දීමෙන් පසු හැකි ඉක්මනින් ආසන්නතම රෝහල වෙත ගොස් වෛද්ය ප්රතිකාර ලබාගන්න.
⚠️ නොකරන්නම ඕන දේවල් (වැදගත්!):
❌ මිරිදිය / නළ ජලය වත් කරන්න එපා:
බොහෝ දෙනෙක් කරන ලොකුම වැරැද්දක් වන්නේ මිරිදිය වතුර වත් කිරීමයි. මිරිදිය වතුර වැටුණු විට සම මත ඇති විෂ සෛල තවත් වේගයෙන් පිපිරී විෂ ශරීරයට ගමන් කරයි.
❌ වැලි හෝ තුවා වලින් පිරිමදින්න එපා:
විෂ වූ ස්ථානය තදින් ඇල්ලීමෙන් හෝ වැලි ගා පිරිමැදීමෙන් විෂ සෛල තවත් සම තුළට ගිලී යයි.
❌ මුත්රා කිරීමෙන් වළකින්න:
ජනප්රිය මිථ්යාවක් වුවද, ජෙලිෆිෂ් විෂ වූ ස්ථානයට මුත්රා කිරීමෙන් තත්ත්වය තවත් බරපතල විය හැක.
ඉදිරියේදී ආරක්ෂිත වන්නේ කෙසේද?
- අනතුරු ඇඟවීම් සලකා බලන්න: පාණදූර ඇතුළු බස්නාහිර සහ දකුණු වෙරළ තීරයන්හි මේ දිනවල ජෙලිෆිෂ් ගැවසෙන බැවින් යළි දැනුම්දෙන තුරු මුහුදේ දිය නෑමෙන් වළකින්න.
- ගොඩගසා ඇති ජෙලිෆිෂ් ඇල්ලීමෙන් වළකින්න: වෙරළට ගොඩගසා ඇති ජෙලිෆිෂ් මසුන් මියගොස් තිබුණද උන්ගේ සූත්රිකාවල ඇති විෂ සෛල සක්රීයව පවතින බැවින් උන් ඇල්ලීමෙන් වළකින්න (විශේෂයෙන් කුඩා ළමුන් දැනුවත් කරන්න).
- ආරක්ෂිත ඇඳුම් ඇඳීම: මුහුදු දියේ බැසීමේදී මුළු සිරුරම වැසෙන පරිදි ආරක්ෂිත ඇඳුම් භාවිත කිරීම සුදුසුය.
ඔබේ සහ පවුලේ අයගේ ආරක්ෂාව උදෙසා මෙම තොරතුරු තවත් අයට දැනගැනීමට Share කරන්න!☺️